1. Ekakanipāto
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
Khuddakanikāye
Jātakapāḷi
(Paṭhamo bhāgo)
1. Apaṇṇakavaggo
1. Apaṇṇakajātakaṃ
1.
Apaṇṇakaṃ ṭhānameke, dutiyaṃ āhu takkikā;
Etadaññāya medhāvī, taṃ gaṇhe yadapaṇṇakanti .
Apaṇṇakajātakaṃ paṭhamaṃ.
2. Vaṇṇupathajātakaṃ
2.
Akilāsuno vaṇṇupathe khaṇantā, udaṅgaṇe tattha papaṃ avinduṃ;
Evaṃ munī vīriya balūpapanno, akilāsu vinde hadayassa santinti.
Vaṇṇupathajātakaṃ dutiyaṃ.
3. Serivavāṇijajātakaṃ
3.
Idha ce naṃ virādhesi, saddhammassa niyāmataṃ ;
Ciraṃ tvaṃ anutappesi , serivāyaṃva vāṇijoti.
Serivavāṇijajātakaṃ tatiyaṃ.
4. Cūḷaseṭṭhijātakaṃ
4.
Appakenapi medhāvī, pābhatena vicakkhaṇo;
Samuṭṭhāpeti attānaṃ, aṇuṃ aggiṃva sandhamanti.
Cūḷa seṭṭhijātakaṃ catutthaṃ.
5. Taṇḍulanāḷijātakaṃ
5.
Kimagghati taṇḍulanāḷikāya, assāna mūlāya vadehi rāja ;
Bārāṇasiṃ santarabāhirato , ayamagghati taṇḍulanāḷikāti .
Taṇḍulanāḷijātakaṃ pañcamaṃ.
6. Devadhammajātakaṃ
6.
Hiriottappasampannā, sukkadhammasamāhitā;
Santo sappurisā loke, devadhammāti vuccareti.
Devadhammajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
7. Kaṭṭhahārijātakaṃ
7.
Putto tyāhaṃ mahārāja, tvaṃ maṃ posa janādhipa;
Aññepi devo poseti, kiñca devo sakaṃ pajanti.
Kaṭṭhahāri jātakaṃ sattamaṃ.
8. Gāmaṇijātakaṃ
8.
Api ataramānānaṃ, phalāsāva samijjhati;
Vipakkabrahmacariyosmi, evaṃ jānāhi gāmaṇīti.
Gāmaṇijātakaṃ aṭṭhamaṃ.
9. Maghadevajātakaṃ
9.
Uttamaṅgaruhā mayhaṃ, ime jātā vayoharā;
Pātubhūtā devadūtā, pabbajjāsamayo mamāti.
Maghadeva jātakaṃ navamaṃ.
10. Sukhavihārijātakaṃ
10.
Yañca aññe na rakkhanti, yo ca aññe na rakkhati;
Sa ve rāja sukhaṃ seti, kāmesu anapekkhavāti.
Sukhavihārijātakaṃ dasamaṃ.
Apaṇṇakavaggo paṭhamo.
Tassuddānaṃ –
Varāpaṇṇaka vaṇṇupatha serivaro, suvicakkhaṇa taṇḍulanāḷikassā;
Hiri puttavaruttagāmaṇinā, yo ca na rakkhati tena dasāti.
2. Sīlavaggo
11. Lakkhaṇamigajātakaṃ
11.
Hoti sīlavataṃ attho, paṭisanthāra vuttinaṃ;
Lakkhaṇaṃ passa āyantaṃ, ñātisaṅghapurakkhataṃ ;
Atha passasimaṃ kāḷaṃ, suvihīnaṃva ñātibhīti.
Lakkhaṇamigajātakaṃ paṭhamaṃ.
12. Nigrodhamigajātakaṃ
12.
Nigrodhameva seveyya, na sākhamupasaṃvase;
Nigrodhasmiṃ mataṃ seyyo, yañce sākhasmi jīvitanti.
Nigrodhamigajātakaṃ dutiyaṃ.
13. Kaṇḍijātakaṃ
13.
Dhiratthu kaṇḍinaṃ sallaṃ, purisaṃ gāḷhavedhinaṃ;
Dhiratthu taṃ janapadaṃ, yatthitthī pariṇāyikā;
Te cāpi dhikkitā sattā, ye itthīnaṃ vasaṃgatāti.
Kaṇḍijātakaṃ tatiyaṃ.
14. Vātamigajātakaṃ
14.
Na kiratthi rasehi pāpiyo, āvāsehi va santhavehi vā;
Vātamigaṃ gahananissitaṃ , vasamānesi rasehi sañjayoti.
Vātamigajātakaṃ catutthaṃ.
15. Kharādiyajātakaṃ
15.
Aṭṭhakkhuraṃ kharādiye, migaṃ vaṅkātivaṅkinaṃ;
Sattahi kālātikkantaṃ , na naṃ ovaditussaheti.
Kharādiyajātakaṃ pañcamaṃ.
16. Tipallatthamigajātakaṃ
16.
Migaṃ tipallattha manekamāyaṃ, aṭṭhakkhuraṃ aḍḍharattāpapāyiṃ ;
Ekena sotena chamāssasanto, chahi kalāhitibhoti bhāgineyyoti.
Tipallatthamigajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
17. Mālutajātakaṃ
17.
Kāḷe vā yadi vā juṇhe, yadā vāyati māluto;
Vātajāni hi sītāni, ubhotthamaparājitāti.
Mālutajātakaṃ sattamaṃ.
18. Matakabhattajātakaṃ
18.
Evaṃ ce sattā jāneyyuṃ, dukkhāyaṃ jātisambhavo;
Na pāṇo pāṇinaṃ haññe, pāṇaghātī hi socatīti.
Matakabhattajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
19. Āyācitabhattajātakaṃ
19.
Sace mucce pecca mucce , muccamāno hi bajjhati;
Na hevaṃ dhīrā muccanti, mutti bālassa bandhananti.
Āyācitabhattajātakaṃ navamaṃ.
20. Naḷapānajātakaṃ
20.
Disvā padamanuttiṇṇaṃ, disvānotaritaṃ padaṃ;
Naḷena vāriṃ pissāma , neva maṃ tvaṃ vadhissasīti.
Naḷapānajātakaṃ dasamaṃ.
Sīlavaggo dutiyo.
Tassuddānaṃ –
Atha lakkhaṇa sākha dhiratthu puna, na kiratthi rasehi kharādiyā;
Atibhoti vara māluta pāṇa, muccena naḷaavhayanena bhavanti dasāti.
3. Kuruṅgavaggo
21. Kuruṅgamigajātakaṃ
21.
Ñātametaṃ kuruṅgassa, yaṃ tvaṃ sepaṇṇi siyyasi ;
Aññaṃ sepaṇṇi gacchāmi, na me te ruccate phalanti.
Kuruṅgamigajātakaṃ paṭhamaṃ.
22. Kukkurajātakaṃ
22.
Ye kukkurā rājakulamhi vaddhā, koleyyakā vaṇṇabalūpapannā;
Teme na vajjhā mayamasma vajjhā, nāyaṃ saghaccā dubbalaghātikāyanti.
Kukkurajātakaṃ dutiyaṃ.
23. Gojānīyajātakaṃ
23.
Api passena semāno, sallebhi sallalīkato;
Seyyova vaḷavā gojo , yuñja maññeva sārathīti.
Gojānīya jātakaṃ tatiyaṃ.
24. Ājaññajātakaṃ
24.
Yadā yadā yattha yadā, yattha yattha yadā yadā;
Ājañño kurute vegaṃ, hāyanti tattha vāḷavāti.
Ājaññajātakaṃ catutthaṃ.
25. Titthajātakaṃ
25.
Aññamaññehi titthehi, assaṃ pāyehi sārathi;
Accāsanassa puriso, pāyāsassapi tappatīti.
Titthajātakaṃ pañcamaṃ.
26. Mahiḷāmukhajātakaṃ
26.
Purāṇacorāna vaco nisamma, mahiḷāmukho pothayamanvacārī;
Susaññatānañhi vaco nisamma, gajuttamo sabbaguṇesu aṭṭhāti.
Mahiḷāmukhajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
27. Abhiṇhajātakaṃ
27.
Nālaṃ kabaḷaṃ padātave, na ca piṇḍaṃ na kuse na ghaṃsituṃ;
Maññāmi abhiṇhadassanā, nāgo snehamakāsi kukkureti.
Abhiṇhajātakaṃ sattamaṃ.
28. Nandivisālajātakaṃ
28.
Manuññameva bhāseyya, nāmanuññaṃ kudācanaṃ;
Manuññaṃ bhāsamānassa, garuṃ bhāraṃ udaddhari;
Dhanañca naṃ alābhesi, tena cattamano ahūti.
Nandivisālajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
29. Kaṇhajātakaṃ
29.
Yato yato garu dhuraṃ, yato gambhīravattanī;
Tadāssu kaṇhaṃ yuñjanti, svāssu taṃ vahate dhuranti.
Kaṇhajātakaṃ navamaṃ.
30. Munikajātakaṃ
30.
Mā munikassa pihayi, āturannāni bhuñjati;
Appossukko bhusaṃ khāda, etaṃ dīghāyulakkhaṇanti.
Munikajātakaṃ dasamaṃ.
Kuruṅgavaggo tatiyo.
Tassuddānaṃ –
Kuruṅgassa kukkuragojavaro, puna vāḷavassasirivhayano ;
Mahiḷāmukhanāmanuññavaro, vahate dhura munikena dasāti.
4. Kulāvakavaggo
31. Kulāvakajātakaṃ
31.
Kulāvakā mātali simbalismiṃ, īsāmukhena parivajjayassu;
Kāmaṃ cajāma asuresu pāṇaṃ, mā me dijā vikkulavā ahesunti.
Kulāvakajātakaṃ paṭhamaṃ.
32. Naccajātakaṃ
32.
Rudaṃ manuññaṃ rucirā ca piṭṭhi, veḷuriyavaṇṇūpanibhā ca gīvā;
Byāmamattāni ca pekhuṇāni, naccena te dhītaraṃ no dadāmīti.
Naccajātakaṃ dutiyaṃ.
33. Sammodamānajātakaṃ
33.
Sammodamānā gacchanti, jālamādāya pakkhino;
Yadā te vivadissanti, tadā ehinti me vasanti.
Sammodamānajātakaṃ tatiyaṃ.
34. Macchajātakaṃ
34.
Na maṃ sītaṃ na maṃ uṇhaṃ, na maṃ jālasmi bādhanaṃ;
Yañca maṃ maññate macchī, aññaṃ so ratiyā gatoti.
Macchajātakaṃ catutthaṃ.
35. Vaṭṭakajātakaṃ
35.
Santi pakkhā apatanā, santi pādā avañcanā;
Mātāpitā ca nikkhantā, jātaveda paṭikkamāti.
Vaṭṭakajātakaṃ pañcamaṃ.
36. Sakuṇajātakaṃ
36.
Yaṃ nissitā jagatiruhaṃ vihaṅgamā, svāyaṃ aggiṃ pamuñcati;
Disā bhajatha vakkaṅgā , jātaṃ saraṇato bhayanti.
Sakuṇajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
37. Tittirajātakaṃ
37.
Ye vuḍḍha mapacāyanti, narā dhammassa kovidā;
Diṭṭheva dhamme pāsaṃsā, samparāye ca suggatīti.
Tittirajātakaṃ sattamaṃ.
38. Bakajātakaṃ
38.
Nāccantaṃ nikatippañño, nikatyā sukhamedhati;
Ārādheti nikatippañño , bako kakkaṭakāmivāti.
Bakajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
39. Nandajātakaṃ
39.
Maññe sovaṇṇayo rāsi, soṇṇamālā ca nandako;
Yattha dāso āmajāto, ṭhito thullāni gajjatīti.
Nandajātakaṃ navamaṃ.
40. Khadiraṅgārajātakaṃ
40.
Kāmaṃ patāmi nirayaṃ, uddhaṃpādo avaṃsiro;
Nānariyaṃ karissāmi, handa piṇḍaṃ paṭiggahāti.
Khadiraṅgārajātakaṃ dasamaṃ.
Kulāvakavaggo catuttho.
Tassuddānaṃ –
Sirimātali dhītara pakkhivaro, ratiyāgato mātāpitā ca puna;
Jagatīruha vuḍḍha sukakkaṭako, tathā nandakapiṇḍavarena dasāti.
5. Atthakāmavaggo
41. Losakajātakaṃ
41.
Yo atthakāmassa hitānukampino, ovajjamāno na karoti sāsanaṃ;
Ajiyā pādamolamba , mittako viya socatīti.
Losakajātakaṃ paṭhamaṃ.
42. Kapotajātakaṃ
42.
Yo atthakāmassa hitānukampino, ovajjamāno na karoti sāsanaṃ;
Kapotakassa vacanaṃ akatvā, amittahatthatthagatova setīti.
Kapotajātakaṃ dutiyaṃ.
43. Veḷukajātakaṃ
43.
Yo atthakāmassa hitānukampino, ovajjamāno na karoti sāsanaṃ;
Evaṃ so nihato seti, veḷukassa yathā pitāti.
Veḷukajātakaṃ tatiyaṃ.
44. Makasajātakaṃ
44.
Seyyo amitto matiyā upeto, na tveva mitto mativippahīno;
Makasaṃ vadhissanti hi eḷamūgo, putto pitu abbhidā uttamaṅganti.
Makasajātakaṃ catutthaṃ.
45. Rohiṇijātakaṃ
45.
Seyyo amitto medhāvī, yañce bālānukampako;
Passa rohiṇikaṃ jammiṃ, mātaraṃ hantvāna socatīti.
Rohiṇijātakaṃ pañcamaṃ.
46. Ārāmadūsakajātakaṃ
46.
Na ve anatthakusalena, atthacariyā sukhāvahā;
Hāpeti atthaṃ dummedho, kapi ārāmiko yathāti.
Ārāmadūsakajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
47. Vāruṇidūsakajātakaṃ
47.
Na ve anatthakusalena, atthacariyā sukhāvahā;
Hāpeti atthaṃ dummedho, koṇḍañño vāruṇiṃ yathāti.
Vāruṇidūsakajātakaṃ sattamaṃ.
48. Vedabbajātakaṃ
48.
Anupāyena yo atthaṃ, icchati so vihaññati;
Cetā haniṃsu vedabbaṃ , sabbe te byasanamajjhagūti.
Vedabba jātakaṃ aṭṭhamaṃ.
49. Nakkhattajātakaṃ
49.
Nakkhattaṃ paṭimānentaṃ, attho bālaṃ upaccagā;
Attho atthassa nakkhattaṃ, kiṃ karissanti tārakāti.
Nakkhattajātakaṃ navamaṃ.
50. Dummedhajātakaṃ
50.
Dummedhānaṃ sahassena, yañño me upayācito;
Idāni khohaṃ yajissāmi, bahu adhammiko janoti.
Dummedhajātakaṃ dasamaṃ.
Atthakāmavaggo pañcamo.
Tassuddānaṃ –
Atha mittaka mātu kapotavaro, tathā veḷūka eḷamūgo rohiṇī;
Kapi vāruṇi cetacarā ca puna, tathā tāraka yaññavarena dasāti.
Paṭhamo paṇṇāsako.
6. Āsīsavaggo
51.Mahāsīlavajātakaṃ
51.
Āsīsetheva puriso, na nibbindeyya paṇḍito;
Passāmi vohaṃ attānaṃ, yathā icchiṃ tathā ahūti.
Mahāsīlavajātakaṃ paṭhamaṃ.
52. Cūḷajanakajātakaṃ
52.
Vāyametheva puriso, na nibbindeyya paṇḍito;
Passāmi vohaṃ attānaṃ, udakā thalamubbhatanti.
Cūḷajanakajātakaṃ dutiyaṃ.
53. Puṇṇapātijātakaṃ
53.
Tatheva puṇṇā pātiyo, aññāyaṃ vattate kathā;
Ākāraṇena jānāmi, na cāyaṃ bhaddikā surāti.
Puṇṇapātijātakaṃ tatiyaṃ.
54. Kiṃphalajātakaṃ
54.
Nāyaṃ rukkho durāruho, napi gāmato ārakā;
Ākāraṇena jānāmi, nāyaṃ sāduphalo dumoti.
Kiṃphalajātakaṃ catutthaṃ.
55. Pañcāvudhajātakaṃ
55.
Yo alīnena cittena, alīnamanaso naro;
Bhāveti kusalaṃ dhammaṃ, yogakkhemassa pattiyā;
Pāpuṇe anupubbena, sabbasaṃyojanakkhayanti.
Pañcāvudhajātakaṃ pañcamaṃ.
56. Kañcanakkhandhajātakaṃ
56.
Yo pahaṭṭhena cittena, pahaṭṭhamanaso naro;
Bhāveti kusalaṃ dhammaṃ, yogakkhemassa pattiyā;
Pāpuṇe anupubbena, sabbasaṃyojanakkhayanti.
Kañcanakkhandhajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
57. Vānarindajātakaṃ
57.
Yassete caturo dhammā, vānarinda yathā tava;
Saccaṃ dhammo dhiti cāgo, diṭṭhaṃ so ativattatīti.
Vānarindajātakaṃ sattamaṃ.
58. Tayodhammajātakaṃ
58.
Yassete ca tayo dhammā, vānarinda yathā tava;
Dakkhiyaṃ sūriyaṃ paññā, diṭṭhaṃ so ativattatīti.
Tayodhammajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
59. Bherivādakajātakaṃ
59.
Dhame dhame nātidhame, atidhantañhi pāpakaṃ;
Dhantena hi sataṃ laddhaṃ, atidhantena nāsitanti.
Bherivādakajātakaṃ navamaṃ.
60. Saṅkhadhamajātakaṃ
60.
Dhame dhame nātidhame, atidhantañhi pāpakaṃ;
Dhantenādhigatā bhogā, te tāto vidhamī dhamanti.
Saṅkhadhamajātakaṃ dasamaṃ.
Āsīsavaggo chaṭṭho.
Tassuddānaṃ –
Yathā icchiṃ tathāhudakā thalā, sura sāduphalo ca alīnamano;
Sampahaṭṭhamano caturo ca tayo, sataladdhaka bhogadhanena dasāti.
7. Itthivaggo
61. Asātamantajātakaṃ
61.
Asā lokitthiyo nāma, velā tāsaṃ na vijjati;
Sārattā ca pagabbhā ca, sikhī sabbaghaso yathā;
Tā hitvā pabbajissāmi, vivekamanubrūhayanti.
Asātamantajātakaṃ paṭhamaṃ.
62. Aṇḍabhūtajātakaṃ
62.
Yaṃ brāhmaṇo avādesi, vīṇaṃ samukhaveṭhito;
Aṇḍabhūtā bhatā bhariyā, tāsu ko jātu vissaseti.
Aṇḍabhūtajātakaṃ dutiyaṃ.
63. Takkapaṇḍitajātakaṃ
63.
Kodhanā akataññū ca, pisuṇā mittabhedikā ;
Brahmacariyaṃ cara bhikkhu, so sukhaṃ na vihāhasīti .
Takkapaṇḍitajātakaṃ tatiyaṃ.
64. Durājānajātakaṃ
64.
Mā su nandi icchati maṃ, mā su soci na micchati ;
Thīnaṃ bhāvo durājāno, macchassevodake gatanti.
Durājānajātakaṃ catutthaṃ.
65. Anabhiratijātakaṃ
65.
Yathā nadī ca pantho ca, pānāgāraṃ sabhā papā;
Evaṃ lokitthiyo nāma, nāsaṃ kujjhanti paṇḍitāti.
Anabhiratijātakaṃ pañcamaṃ.
66. Mudulakkhaṇajātakaṃ
66.
Ekā icchā pure āsi, aladdhā mudulakkhaṇaṃ;
Yato laddhā aḷārakkhī, icchā icchaṃ vijāyathāti.
Mudulakkhaṇajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
67. Ucchaṅgajātakaṃ
67.
Ucchaṅge deva me putto, pathe dhāvantiyā pati;
Tañca desaṃ na passāmi, yato sodariyamānayeti .
Ucchaṅgajātakaṃ sattamaṃ.
68. Sāketajātakaṃ
68.
Yasmiṃ mano nivisati, cittañcāpi pasīdati;
Adiṭṭhapubbake pose, kāmaṃ tasmimpi vissaseti.
Sāketajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
69. Visavantajātakaṃ
69.
Dhiratthu taṃ visaṃ vantaṃ, yamahaṃ jīvitakāraṇā;
Vantaṃ paccāvamissāmi , mataṃ me jīvitā varanti.
Visavantajātakaṃ navamaṃ.
70. Kuddālajātakaṃ
70.
Na taṃ jitaṃ sādhu jitaṃ, yaṃ jitaṃ avajīyati;
Taṃ kho jitaṃ sādhu jitaṃ, yaṃ jitaṃ nāvajīyatīti.
Kuddālajātakaṃ dasamaṃ.
Itthivaggo sattamo.
Tassuddānaṃ –
Sikhīsabbaghasopi ca vīṇavaro, pisuṇā mittabhedikā nandī nadī;
Mudulakkhaṇa sodariyā ca mano, visa sādhujitena bhavanti dasāti.
8. Varuṇavaggo
71. Varuṇajātakaṃ
71.
Yo pubbe karaṇīyāni, pacchā so kātumicchati;
Varuṇakaṭṭha bhañjova, sa pacchā manutappatīti.
Varuṇajātakaṃ paṭhamaṃ.
72. Sīlavahatthijātakaṃ
72.
Akataññussa posassa, niccaṃ vivaradassino;
Sabbaṃ ce pathaviṃ dajjā, neva naṃ abhirādhayeti.
Sīlavahatthijātakaṃ dutiyaṃ.
73. Saccaṃkirajātakaṃ
73.
Saccaṃ kirevamāhaṃsu, narā ekacciyā idha;
Kaṭṭhaṃ niplavitaṃ seyyo, na tvevekacciyo naroti.
Saccaṃkirajātakaṃ tatiyaṃ.
74. Rukkhadhammajātakaṃ
74.
Sādhū sambahulā ñātī, api rukkhā araññajā;
Vāto vahati ekaṭṭhaṃ, brahantampi vanappatinti.
Rukkhadhammajātakaṃ catutthaṃ.
75. Macchajātakaṃ
75.
Abhitthanaya pajjunna, nidhiṃ kākassa nāsaya;
Kākaṃ sokāya randhehi, mañca sokā pamocayāti.
Macchajātakaṃ pañcamaṃ.
76. Asaṅkiyajātakaṃ
76.
Asaṅkiyomhi gāmamhi, araññe natthi me bhayaṃ;
Ujuṃ maggaṃ samārūḷho, mettāya karuṇāya cāti.
Asaṅkiyajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
77. Mahāsupinajātakaṃ
77.
Usabhā rukkhā gāviyo gavā ca, asso kaṃso siṅgālī ca kumbho;
Pokkharaṇī ca apākacandanaṃ, lābūni sīdanti silā plavanti.
Maṇḍūkiyo kaṇhasappe gilanti, kākaṃ supaṇṇā parivārayanti;
Tasā vakā eḷakānaṃ bhayāhi, vipariyāso vattati nayidha matthīti.
Mahāsupinajātakaṃ sattamaṃ.
78. Illisajātakaṃ
78.
Ubho khañjā ubho kuṇī, ubho visamacakkhukā ;
Ubhinnaṃ piḷakā jātā, nāhaṃ passāmi illisanti.
Illisajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
79. Kharassarajātakaṃ
79.
Yato viluttā ca hatā ca gāvo, daḍḍhāni gehāni jano ca nīto;
Athāgamā puttahatāya putto, kharassaraṃ ḍiṇḍimaṃ vādayantoti.
Kharassarajātakaṃ navamaṃ.
80. Bhīmasenajātakaṃ
80.
Yaṃ te pavikatthitaṃ pure, atha te pūtisarā sajanti pacchā;
Ubhayaṃ na sameti bhīmasena, yuddhakathā ca idañca te vihaññanti.
Bhīmasenajātakaṃ dasamaṃ.
Varuṇavaggo aṭṭhamo.
Tassuddānaṃ –
Varuṇā akataññūvare tu saccavaraṃ, savanappatinā ca abhitthanaya;
Karuṇāya silāplava illisato, puna ḍiṇḍimapūtisarena dasāti.
9. Apāyimhavaggo
81. Surāpānajātakaṃ
81.
Apāyimha anaccimha, agāyimha rudimha ca;
Visaññikaraṇiṃ pitvā , diṭṭhā nāhumha vānarāti.
Surāpānajātakaṃ paṭhamaṃ.
82. Mittavindakajātakaṃ
82.
Atikkamma ramaṇakaṃ, sadāmattañca dūbhakaṃ;
Svāsi pāsāṇamāsīno, yasmā jīvaṃ na mokkhasīti.
Mittavindakajātakaṃ dutiyaṃ.
83. Kālakaṇṇijātakaṃ
83.
Mitto have sattapadena hoti, sahāyo pana dvādasakena hoti;
Māsaḍḍhamāsena ca ñāti hoti, tatuttariṃ attasamopi hoti;
Sohaṃ kathaṃ attasukhassa hetu, cirasanthutaṃ kāḷakaṇṇiṃ jaheyyanti.
Kālakaṇṇijātakaṃ tatiyaṃ.
84. Atthassadvārajātakaṃ
84.
Ārogyamicche paramañca lābhaṃ, sīlañca vuddhānumataṃ sutañca;
Dhammānuvattī ca alīnatā ca, atthassa dvārā pamukhā chaḷeteti.
Atthassadvārajātakaṃ catutthaṃ.
85. Kiṃpakkajātakaṃ
85.
Āyatiṃ dosaṃ nāññāya, yo kāme paṭisevati;
Vipākante hananti naṃ, kiṃpakkamiva bhakkhitanti.
Kiṃpakkajātakaṃ pañcamaṃ.
86. Sīlavīmaṃsakajātakaṃ
86.
Sīlaṃ kireva kalyāṇaṃ, sīlaṃ loke anuttaraṃ;
Passa ghoraviso nāgo, sīlavāti na haññatīti.
Sīlavīmaṃsakajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
87. Maṅgalajātakaṃ
87.
Yassa maṅgalā samūhatāse , uppātā supinā ca lakkhaṇā ca;
So maṅgaladosavītivatto, yugayogādhigato na jātumetīti.
Maṅgalajātakaṃ sattamaṃ.
88. Sārambhajātakaṃ
88.
Kalyāṇimeva muñceyya, na hi muñceyya pāpikaṃ;
Mokkho kalyāṇiyā sādhu, mutvā tappati pāpikanti.
Sārambhajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
89. Kuhakajātakaṃ
89.
Vācāva kira te āsi, saṇhā sakhilabhāṇino;
Tiṇamatte asajjittho, no ca nikkhasataṃ haranti.
Kuhakajātakaṃ navamaṃ.
90. Akataññujātakaṃ
90.
Yo pubbe katakalyāṇo, katattho nāvabujjhati;
Pacchā kicce samuppanne, kattāraṃ nādhigacchatīti.
Akataññujātakaṃ dasamaṃ.
Apāyimhavaggo navamo.
Tassuddānaṃ –
Apāyimha ca dūbhakaṃ sattapadaṃ, chaḷadvara ca āyatinā ca puna;
Ahisīlava maṅgali pāpikassā, sataṃnikkha katatthavarena dasāti.
10. Littavaggo
91. Littajātakaṃ
91.
Littaṃ paramena tejasā, gilamakkhaṃ puriso na bujjhati;
Gila re gila pāpadhuttaka, pacchā te kaṭukaṃ bhavissatīti.
Littajātakaṃ paṭhamaṃ.
92. Mahāsārajātakaṃ
92.
Ukkaṭṭhe sūramicchanti, mantīsu akutūhalaṃ;
Piyañca annapānamhi, atthe jāte ca paṇḍitanti.
Mahāsārajātakaṃ dutiyaṃ.
93. Visāsabhojanajātakaṃ
93.
Na vissase avissatthe, vissatthepi na vissase;
Vissāsā bhayamanveti, sīhaṃva migamātukāti .
Visāsabhojanajātakaṃ tatiyaṃ.
94. Lomahaṃsajātakaṃ
94.
Sotatto sosindo ceva, eko bhiṃsanake vane;
Naggo na caggimāsīno, esanāpasuto munīti.
Lomahaṃsajātakaṃ catutthaṃ.
95. Mahāsudassanajātakaṃ
95.
Aniccā vata saṅkhārā, uppādavayadhammino;
Uppajjitvā nirujjhanti, tesaṃ vūpasamo sukhoti.
Mahāsudassanajātakaṃ pañcamaṃ.
96. Telapattajātakaṃ
96.
Samatittikaṃ anavasekaṃ, telapattaṃ yathā parihareyya;
Evaṃ sacittamanurakkhe, patthayāno disaṃ agatapubbanti.
Telapattajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
97. Nāmasiddhijātakaṃ
97.
Jīvakañca mataṃ disvā, dhanapāliñca duggataṃ;
Panthakañca vane mūḷhaṃ, pāpako punarāgatoti.
Nāmasiddhijātakaṃ sattamaṃ.
98. Kūṭavāṇijajātakaṃ
98.
Sādhu kho paṇḍito nāma, na tveva atipaṇḍito;
Atipaṇḍitena puttena, manamhi upakūḷitoti .
Kūṭavāṇijajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
99. Parosahassajātakaṃ
99.
Parosahassampi samāgatānaṃ, kandeyyuṃ te vassasataṃ apaññā;
Ekova seyyo puriso sapañño, yo bhāsitassa vijānāti atthanti.
Parosahassajātakaṃ navamaṃ.
100. Asātarūpajātakaṃ
100.
Asātaṃ sātarūpena, piyarūpena appiyaṃ;
Dukkhaṃ sukhassa rūpena, pamattamativattatīti.
Asātarūpajātakaṃ dasamaṃ.
Littavaggo dasamo.
Tassuddānaṃ –
Gilamakkhakutūhala mātukassā, muninā ca aniccata pattavaraṃ;
Dhanapālivaro atipaṇḍitako, saparosahassaasātadasāti.
Majjhimo paṇṇāsako.
11. Parosatavaggo
101. Parosatajātakaṃ
101.
Parosataṃ cepi samāgatānaṃ, jhāyeyyuṃ te vassasataṃ apaññā;
Ekova seyyo puriso sapañño, yo bhāsitassa vijānāti atthanti.
Parosatajātakaṃ paṭhamaṃ.
102. Paṇṇikajātakaṃ
102.
Yo dukkhaphuṭṭhāya bhaveyya tāṇaṃ, so me pitā dubbhi vane karoti;
Sā kassa kandāmi vanassa majjhe, yo tāyitā so sahasaṃ karotīti.
Paṇṇikajātakaṃ dutiyaṃ.
103. Verijātakaṃ
103.
Yattha verī nivisati , na vase tattha paṇḍito;
Ekarattaṃ dirattaṃ vā, dukkhaṃ vasati verisūti.
Verijātakaṃ tatiyaṃ.
104. Mittavindakajātakaṃ
104.
Catubbhi aṭṭhajjhagamā, aṭṭhāhipi ca soḷasa;
Soḷasāhi ca bāttiṃsa , atricchaṃ cakkamāsado;
Icchāhatassa posassa, cakkaṃ bhamati matthaketi.
Mittavindakajātakaṃ catutthaṃ.
105. Dubbalakaṭṭhajātakaṃ
105.
Bahumpetaṃ vane kaṭṭhaṃ, vāto bhañjati dubbalaṃ;
Tassa ce bhāyasī nāga, kiso nūna bhavissasīti.
Dubbalakaṭṭhajātakaṃ pañcamaṃ.
106. Udañcanījātakaṃ
106.
Sukhaṃ vata maṃ jīvantaṃ , pacamānā udañcanī;
Corī jāyappavādena, telaṃ loṇañca yācatīti.
Udañcanījātakaṃ chaṭṭhaṃ.
107. Sālittakajātakaṃ
107.
Sādhu kho sippakaṃ nāma, api yādisa kīdisaṃ;
Passa khañjappahārena, laddhā gāmā catuddisāti.
Sālittakajātakaṃ sattamaṃ.
108. Bāhiyajātakaṃ
108.
Sikkheyya sikkhitabbāni, santi tacchandino janā;
Bāhiyā hi suhannena, rājānamabhirādhayīti.
Bāhiyajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
109. Kuṇḍapūvajātakaṃ
109.
Yathanno puriso hoti, tathannā tassa devatā;
Āharetaṃ kuṇḍapūvaṃ , mā me bhāgaṃ vināsayāti.
Kuṇḍapūvajātakaṃ navamaṃ.
110. Sabbasaṃhārakapañhajātakaṃ
110.
Sabbasaṃhārako natthi, suddhaṃ kaṅgu pavāyati;
Alikaṃ bhāyatiyaṃ dhuttī, saccamāha mahallikāti.
Sabbasaṃhārakapañhajātakaṃ dasamaṃ.
Parosatavaggo ekādasamo.
Tassuddānaṃ –
Saparosata tāyita verī puna, bhamacakkatha nāgasirivhayano;
Sukhakañca vata sippaka bāhiyā, kuṇḍapūva mahallikakā ca dasāti.
12. Haṃcivaggo
111. Gadrabhapañhajātakaṃ
111.
Haṃci tuvaṃ evamaññasi seyyo, puttena pitāti rājaseṭṭha;
Handassatarassa te ayaṃ, assatarassa hi gadrabho pitāti.
Gadrabhapañhajātakaṃ paṭhamaṃ.
112. Amarādevīpañhajātakaṃ
112.
Yena sattubilaṅgā ca, diguṇapalāso ca pupphito;
Yena dadāmi tena vadāmi, yena na dadāmi na tena vadāmi;
Esa maggo yavamajjhakassa, etaṃ channapathaṃ vijānāhīti.
Amarādevīpañhajātakaṃ dutiyaṃ.
113. Siṅgālajātakaṃ
113.
Saddahāsi siṅgālassa , surāpītassa brāhmaṇa;
Sippikānaṃ sataṃ natthi, kuto kaṃsasatā duveti.
Siṅgālajātakaṃ tatiyaṃ.
114. Mitacintijātakaṃ
114.
Bahucintī appacintī, ubho jāle abajjhare;
Mitacintī pamocesī, ubho tattha samāgatāti.
Mitacintijātakaṃ catutthaṃ.
115. Anusāsikajātakaṃ
115.
Yāyañña manusāsati, sayaṃ loluppacārinī;
Sāyaṃ vipakkhikā seti, hatā cakkena sāsikāti .
Anusāsikajātakaṃ pañcamaṃ.
116. Dubbacajātakaṃ
116.
Atikaramakarācariya, mayhampetaṃ na ruccati;
Catutthe laṅghayitvāna, pañcamāyasi āvutoti.
Dubbacajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
117. Tittirajātakaṃ
117.
Accuggatātilapatā , ativelaṃ pabhāsitā;
Vācā hanati dummedhaṃ, tittiraṃvātivassitanti.
Tittirajātakaṃ sattamaṃ.
118. Vaṭṭakajātakaṃ
118.
Nācintayanto puriso, visesamadhigacchati;
Cintitassa phalaṃ passa, muttosmi vadhabandhanāti.
Vaṭṭakajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
119. Akālarāvijātakaṃ
119.
Amātāpitarasaṃvaddho , anācerakule vasaṃ;
Nāyaṃ kālaṃ akālaṃ vā, abhijānāti kukkuṭoti.
Akālarāvijātakaṃ navamaṃ.
120. Bandhanamokkhajātakaṃ
120.
Abaddhā tattha bajjhanti, yattha bālā pabhāsare;
Baddhāpi tattha muccanti, yattha dhīrā pabhāsareti.
Bandhanamokkhajātakaṃ dasamaṃ.
Haṃcivaggo dvādasamo.
Tassuddānaṃ –
Atha gadrabha sattuva kaṃsasataṃ, bahucinti sāsikāyātikara;
Ativela visesamanācariyova, dhīrāpabhāsaratena dasāti.
13. Kusanāḷivaggo
121. Kusanāḷijātakaṃ
121.
Kare sarikkho atha vāpi seṭṭho, nihīnako vāpi kareyya eko;
Kareyyumete byasane uttamatthaṃ, yathā ahaṃ kusanāḷi rucāyanti.
Kusanāḷijātakaṃ paṭhamaṃ.
122. Dummedhajātakaṃ
122.
Yasaṃ laddhāna dummedho, anatthaṃ carati attano;
Attano ca paresañca, hiṃsāya paṭipajjatīti.
Dummedhajātakaṃ dutiyaṃ.
123. Naṅgalīsajātakaṃ
123.
Asabbatthagāmiṃ vācaṃ, bālo sabbattha bhāsati;
Nāyaṃ dadhiṃ vedi na naṅgalīsaṃ, dadhippayaṃ maññati naṅgalīsanti.
Naṅgalīsajātakaṃ tatiyaṃ.
124. Ambajātakaṃ
124.
Vāyametheva puriso, na nibbindeyya paṇḍito;
Vāyāmassa phalaṃ passa, bhuttā ambā anītihanti.
Ambajātakaṃ catutthaṃ.
125. Kaṭāhakajātakaṃ
125.
Bahumpi so vikattheyya, aññaṃ janapadaṃ gato;
Anvāgantvāna dūseyya, bhuñja bhoge kaṭāhakāti.
Kaṭāhakajātakaṃ pañcamaṃ.
126. Asilakkhaṇajātakaṃ
126.
Tadevekassa kalyāṇaṃ, tadevekassa pāpakaṃ;
Tasmā sabbaṃ na kalyāṇaṃ, sabbaṃ vāpi na pāpakanti.
Asilakkhaṇajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
127. Kalaṇḍukajātakaṃ
127.
Te desā tāni vatthūni, ahañca vanagocaro;
Anuvicca kho taṃ gaṇheyyuṃ, piva khīraṃ kalaṇḍukāti.
Kalaṇḍukajātakaṃ sattamaṃ.
128. Biḷāravatajātakaṃ
128.
Yo ve dhammaṃ dhajaṃ katvā, nigūḷho pāpamācare;
Vissāsayitvā bhūtāni, biḷāraṃ nāma taṃ vatanti.
Biḷāravatajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
129. Aggikabhāradvājajātakaṃ
129.
Nāyaṃ sikhā puññahetu, ghāsahetu ayaṃ sikhā;
Nāṅguṭṭhagaṇanaṃ yāti, alaṃ te hotu aggikāti.
Aggikabhāradvājajātakaṃ navamaṃ.
130. Kosiyajātakaṃ
130.
Yathā vācā ca bhuñjassu, yathā bhuttañca byāhara;
Ubhayaṃ te na sameti, vācā bhuttañca kosiyeti.
Kosiyajātakaṃ dasamaṃ.
Kusanāḷivaggo terasamo.
Tassuddānaṃ –
Kusanāḷisirivhayano ca yasaṃ, dadhi mamba kaṭāhakapañcamako;
Atha pāpaka khīra biḷāravataṃ, sikhi kosiyasavhayanena dasāti.
14. Asampadānavaggo
131. Asampadānajātakaṃ
131.
Asampadānenitarītarassa, bālassa mittāni kalī bhavanti;
Tasmā harāmi bhusaṃ aḍḍhamānaṃ, mā me mitti jīyittha sassatāyanti.
Asampadānajātakaṃ paṭhamaṃ.
132. Bhīrukajātakaṃ
132.
Kusalūpadese dhitiyā daḷhāya ca, anivattitattābhayabhīrutāya ca;
Na rakkhasīnaṃ vasamāgamimhase, sa sotthibhāvo mahatā bhayena meti.
Bhīruka jātakaṃ dutiyaṃ.
133. Ghatāsanajātakaṃ
133.
Khemaṃ yahiṃ tattha arī udīrito , dakassa majjhe jalate ghatāsano;
Na ajja vāso mahiyā mahīruhe, disā bhajavho saraṇājja no bhayanti.
Ghatāsanajātakaṃ tatiyaṃ.
134. Jhānasodhanajātakaṃ
134.
Ye saññino tepi duggatā, yepi asaññino tepi duggatā;
Etaṃ ubhayaṃ vivajjaya, taṃ samāpattisukhaṃ anaṅgaṇanti.
Jhānasodhanajātakaṃ catutthaṃ.
135. Candābhajātakaṃ
135.
Candābhaṃ sūriyābhañca, yodha paññāya gādhati.
Avitakkena jhānena, hoti ābhassarūpagoti.
Candābhajātakaṃ pañcamaṃ.
136. Suvaṇṇahaṃsajātakaṃ
136.
Yaṃ laddhaṃ tena tuṭṭhabbaṃ, atilobho hi pāpako;
Haṃsarājaṃ gahetvāna, suvaṇṇā parihāyathāti.
Suvaṇṇahaṃsajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
137. Babbujātakaṃ
137.
Yattheko labhate babbu, dutiyo tattha jāyati;
Tatiyo ca catuttho ca, idaṃ te babbukā bilanti.
Babbujātakaṃ sattamaṃ.
138. Godhajātakaṃ
138.
Kiṃ te jaṭāhi dummedha, kiṃ te ajinasāṭiyā;
Abbhantaraṃ te gahanaṃ, bāhiraṃ parimajjasīti.
Godhajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
139. Ubhatobhaṭṭhajātakaṃ
139.
Akkhī bhinnā paṭo naṭṭho, sakhigehe ca bhaṇḍanaṃ;
Ubhato paduṭṭhā kammantā , udakamhi thalamhi cāti.
Ubhatobhaṭṭhajātakaṃ navamaṃ.
140. Kākajātakaṃ
140.
Niccaṃ ubbiggahadayā, sabbalokavihesakā;
Tasmā nesaṃ vasā natthi, kākānamhāka ñātinanti.
Kākajātakaṃ dasamaṃ.
Asampadānavaggo cuddasamo.
Tassuddānaṃ –
Itarītara rakkhasi khemiyo ca, parosatapañhena ābhassaro puna;
Atha haṃsavaruttamababbujaṭaṃ, paṭanaṭṭhaka kākavarena dasāti.
15. Kakaṇṭakavaggo
141. Godhajātakaṃ
141.
Na pāpajanasaṃsevī, accantasukhamedhati;
Godhākulaṃ kakaṇṭāva , kaliṃ pāpeti attananti.
Godhajātakaṃ paṭhamaṃ.
142. Siṅgālajātakaṃ
142.
Etañhi te durājānaṃ, yaṃ sesi matasāyikaṃ;
Yassa te kaḍḍhamānassa, hatthā daṇḍo na muccatīti.
Siṅgālajātakaṃ dutiyaṃ.
143. Virocajātakaṃ
143.
Lasī ca te nipphalitā, matthako ca padālito ;
Sabbā te phāsukā bhaggā, ajja kho tvaṃ virocasīti.
Virocajātakaṃ tatiyaṃ.
144. Naṅguṭṭhajātakaṃ
144.
Bahumpetaṃ asabbhi jātaveda, yaṃ taṃ vāladhinābhipūjayāma;
Maṃsārahassa natthajja maṃsaṃ, naṅguṭṭhampi bhavaṃ paṭiggahātūti.
Naṅguṭṭhajātakaṃ catutthaṃ.
145. Rādhajātakaṃ
145.
Na tvaṃ rādha vijānāsi, aḍḍharatte anāgate;
Abyayataṃ vilapasi, virattā kosiyāyaneti.
Rādhajātakaṃ pañcamaṃ.
146. Samuddakākajātakaṃ
146.
Api nu hanukā santā, mukhañca parisussati;
Oramāma na pārema, pūrateva mahodadhīti.
Samuddakākajātakaṃ chaṭṭhaṃ.
147. Puppharattajātakaṃ
147.
Nayidaṃ dukkhaṃ aduṃ dukkhaṃ, yaṃ maṃ tudati vāyaso;
Yaṃ sāmā puppharattena, kattikaṃ nānubhossatīti.
Puppharattajātakaṃ sattamaṃ.
148. Siṅgālajātakaṃ
148.
Nāhaṃ punaṃ na ca punaṃ, na cāpi apunappunaṃ;
Hatthibondiṃ pavekkhāmi, tathā hi bhayatajjitoti.
Siṅgālajātakaṃ aṭṭhamaṃ.
149. Ekapaṇṇajātakaṃ
149.
Ekapaṇṇo ayaṃ rukkho, na bhūmyā caturaṅgulo;
Phalena visakappena, mahāyaṃ kiṃ bhavissatīti.
Ekapaṇṇajātakaṃ navamaṃ.
150. Sañjīvajātakaṃ
150.
Asantaṃ yo paggaṇhāti, asantaṃ cūpasevati;
Tameva ghāsaṃ kurute, byaggho sañjīvako yathāti.
Sañjīvajātakaṃ dasamaṃ.
Kakaṇṭaka vaggo pannarasamo.
Tassuddānaṃ –
Sukhamedhati daṇḍavaro ca puna, lasi vāladhi pañcamarādhavaro;
Samahodadhi kattika bondi puna, caturaṅgulabyagghavarena dasāti.
(Uparimo paṇṇāsako.)
Atha vagguddānaṃ –
Apaṇṇakaṃ sīlavaggakuruṅga, kulāvakaṃ atthakāmena pañcamaṃ;
Āsīso itthivaruṇaṃ apāyi, littavaggena te dasa;
Parosataṃ haṃci kusanāḷi , asampadaṃ kakaṇṭakavaggo.
Ekanipātamhilaṅkatanti.
Ekakanipātaṃ niṭṭhitaṃ.