Pathamapariccheda
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
Mahāvaṃsapāḷi
Mahiyaṅgaṇāgamanaṃ
1.
Namassitvāna sambuddhaṃ, susuddhaṃ suddhavaṃsajaṃ;
Mahāvaṃsaṃ pavakkhāmi, nānānūnādhikārikaṃ.
2.
Porāṇehi kato’peso, ativitthārito kvaci;
Atīva kvaci saṃkhitto, anekapunaruttako.
3.
Vajjitaṃ tehi dosehi, sukhaggahaṇadhāraṇaṃ;
Pasādasaṃvegakaraṃ, sutito ca upāgataṃ.
4.
Pasādajanake ṭhāne, tathā saṃvegakārake;
Janayanto pasādañca, saṃvegañca suṇātha taṃ.
5.
Dīpaṅkarañhi sambuddhaṃ, passitvā no jino purā;
Lokaṃ dukkhā pamocetuṃ, bodhāya paṇidhiṃ akā.
6.
Tato tañceva sambuddhaṃ, koṇḍaññaṃ maṅgalaṃ muniṃ;
Sumanaṃ revataṃ buddhaṃ, sobhitañca mahāmuniṃ.
7.
Anomadassiṃ sambuddhaṃ, padumaṃ nāradaṃ jinaṃ;
Padumuttarasambuddhaṃ, sumedhañca tathāgataṃ.
8.
Sujātaṃ piyadassiñca, atthadassiñca nāyakaṃ;
Dhammadassiñca siddhatthaṃ, tissaṃ phussajinaṃ tathā.
9.
Vipassiṃ sikhīsambuddhaṃ, sambuddhaṃ vessabhuṃ vibhuṃ;
Kakusandhañca sambuddhaṃ, koṇāgamanameva ca.
10.
Kassapaṃ sugatañca’me, sambuddhe catuvīsati;
Ārādhetvā mahāvīro, tehi bodhāya byākato.
11.
Puretvā pāramī sabbā, patvā sambodhimuttamaṃ;
Uttamo gotamo buddho, satte dukkhā pamocayi.
12.
Magadhesu ruvelāyaṃ, bodhimūle mahāmuni;
Visākhapuṇṇamāyaṃ so, patto sambodhimuttamaṃ.
13.
Sattāhāni tahiṃ satta, so vimuttisukhaṃ paraṃ;
Vindantaṃ madhurattañca, dassayanto vasī vasi.
14.
Tato bārāṇasiṃ gantvā, dhammacakkaṃ pagattayi;
Tattha vassa vasanto’va, saṭṭhiṃ arahataṃ akā.
15.
Te dhammadesanatthāya, vissajjetvāna bhikkhavo;
Vinetvā ca tato tiṃsa-sahā ye bhaddavaggiye.
16.
Sahassajaṭile nātho, vinetuṃ kassapādike;
Hemante uruvelāyaṃ, vasite paripācayaṃ.
17.
Uruvelakassapassa, mahāyaññe upaṭṭhite;
Tassa’ttano nāgamane, icchācāraṃ vijāniya.
18.
Uttarakuruto bhikkhaṃ, āharitvā rimaddano;
Anotattadahe bhutvā, sāyanhasamaye sayaṃ.
19.
Bodhito navame māse, phussapuṇṇamiyaṃ jino;
Laṅkādīpaṃ visodhetuṃ, laṅkādīpamupāgami.
20.
Sāsanujjotanaṃ ṭhānaṃ, laṃkā ñātā jinena hi;
Yakkhapuṇṇāya laṅkāya, yakkhā nibbā siyāti ca.
21.
Ñātova laṅkāmajjhamhi, gaṅgābhīre manorame;
Tiyojanāya te ramme, ekayojanavitthate.
22.
Mahānāgavanuyyāne, yakkhasaṅgāmabhūmiyā;
Laṅkādīpaṭṭhayakkhānaṃ, mahāyakkhasamāgamo.
23.
Upāgato taṃ sugato, mahāyakkhasamāgamaṃ;
Samāgamassa majjhamhi, tattha tesaṃ siropari.
24.
Mahiyaṅgaṇathūpassa, ṭhāne vehāyasaṃ jino;
Vuṭṭhivātandhakāresi, tesaṃ saṃvejanaṃ akā.
25.
Te bhayaṭṭhā’bhayaṃ yakkhā, ayācuṃ abhayaṃ jinaṃ;
Jino abhayado āha, yakkhe te’ti bhayaddīte.
26.
Yakkhā bhayaṃ vo dukkhañca, harissāmi idaṃ ahaṃ;
Tumhe nisajjaṭhānaṃ me, samaggā detha no idha.
27.
Āhu te sugataṃ yakkhā, dema mārisa te idha;
Sabbepi sakalaṃ dīpaṃ, dehi no abhayaṃ tuvaṃ.
28.
Bhayaṃ sītaṃ tamaṃ tesaṃ, hantvā taṃ dinnabhūmiyaṃ;
Cammakkhandhaṃ attharitvā, tatthā’ sīno jino tato.
29.
Cammakkhaṇḍaṃ pasāresi, ādittaṃ taṃ samantato;
Ghammābhibhūtā te bhītā, ṭhitā ante samantato.
30.
Giridīpaṃ tato nātho, rammaṃ tesaṃ idhā’nayi;
Tesu tattha paviṭṭhesu, yathāṭhāne ṭhapesi ca.
31.
Nātho taṃ saṃkhipi dhammaṃ, tadā devā samāgamuṃ;
Tasmiṃ samāgame tesaṃ, satthā dhamma madesayi.
32.
Nekesaṃ pāṇakoṭīnaṃ, dhammābhisamayo ahu;
Saraṇesu ca sīlesu, ṭhitā āsuṃ asaṃkhiyā.
33.
Sotāpattiphalaṃ patvā, sele sumanakūṭake;
Mahāsumanadevindo, pūjiyaṃ yāci pūjiyaṃ.
34.
Siraṃ parāmasitvāna, nīlāmalasiroruho;
Pāṇimatteadā kese, tassa pāṇa hito jino.
35.
So taṃ suvaṇṇacaṅkoṭa-varenādāya satthuno;
Nisinnaṭṭhānaracite, nānāratanasañcaye.
36.
Sabbato sattaratane, te ṭhapetvā siroruhe;
So indanīlathūpena, pidahesi namassi ca.
37.
Parinibbutamhi sambuddhe, citakato ca iddhiyā;
Ādāya jinagīvaṭṭhiṃ, thero sarabhūnāmako.
38.
Therassa sāriputtassa, sisso ānīya cetiye;
Tasmiṃyeva ṭhapetvāna, bhikkhūhi parivārito.
39.
Chādāpetvā medavaṇṇa-pāsāṇehi mahiddhiko;
Thūpaṃ dvādasahatthuccaṃ, kārāpetvāna pakkami.
40.
Devānaṃpiyatissassa, rañño bhātukudhārako;
Uddhacūḷābhayo nāma, disvā cetiya mabbhutaṃ.
41.
Taṃ chādayitvā kāresi, tiṃsahatthucca cetiyaṃ;
Maddanto damiḷe rājā, tatraṭṭho dukkhagāmaṇi.
42.
Asītihatthaṃ kāresi, tassa kañjukacetiyaṃ;
Mahiyaṅgaṇathūpoya-meso evaṃ patiṭṭhito.
43.
Evaṃ dīpamimaṃkatvā, manussārahamissaro;
Uruvelamagā dhīro, uruvīra parakkamoti.
Mahiyaṅgaṇāgamanaṃ niṭṭhitaṃ.
Nāgadīpāgamana
44.
Mahākāruṇiko satthā, sabbalokahite rato;
Bodhito pañcame vasse, vasaṃ jetavane jino.
45.
Mahodarassa nāgassa, tathā cūḷodarassa ca;
Mātulabhāgineyyānaṃ, maṇipallaṅkahetukaṃ.
46.
Disvā sapārisajjānaṃ, saṅgāmaṃ paccupaṭṭhitaṃ;
Sambuddho cittamāsassa, kāḷapakkhe uposathe.
47.
Pātoyeva samādāya, pavaraṃ pattacīvaraṃ;
Anukampāya nāgānaṃ, nāgadīpamupāgami.
48.
Mahādaro’piso nāgo, tadā rājā ahiddhiko;
Samudde nāgabhavane, dasaddhasatayojane.
49.
Kaṇiṭṭhikā tassa kaṇhā, vaḍḍhamānamhi pabbate;
Nāgarājassa dinnā’si, tassa cūḷodaro suto.
50.
Tassa mātā mahāmātu, maṇipallaṅkamuttamaṃ;
Datvā kālakatā nāgī, mātulena tathā hi so.
51.
Ahosi bhāgineyyassa, saṅgāmo paccupaṭṭhito;
Pabbateyyā’pi nāgā te, ahesuñhi mahiddhikā.
52.
Samiddhisumano nāma, devo jetavane ṭhitaṃ;
Rājāyatanamādāya, attano bhavanaṃ subhaṃ.
53.
Buddhānumatiyāyeva, chattākāraṃ jinopari;
Dhārayanto upāgañchi, ṭhānaṃ taṃ pubbavuṭṭhakaṃ.
54.
Devo hi so nāgadīpe, manusso’nantare bhave;
Ahosi rājāyatana-ṭhitaṭhāne sa addasa.
55.
Paccekabuddha bhuñjante, disvā cittaṃ pasādiya;
Pattasodhanasākhāyo, tesaṃ pādāsi tena so.
56.
Nibbattitasmiṃ rukkhasmiṃ, jetuyyāne manorame;
Dvārakoṭṭhakapassamhi, pacchā bahi ahosi so.
57.
Devātidevo devassa, tassa vuddhiñca passiya;
Idaṃ ṭhāna hitatthañca, taṃ sarukkhaṃ idhānayi.
58.
Saṅgāmamajjhe ākāse, nisinno tattha nāyako;
Tamaṃ tamonudo tesaṃ, nāgānaṃ hiṃsanaṃ akā.
59.
Assāsento bhayaṭṭe te, ālokaṃ paviddhaṃsayi;
Te disvā sugataṃ tuṭṭhā, pāde vandiṃsu satthuno.
60.
Tesaṃ dhammamadesesi, sāmaggikaraṇaṃ jino;
Ubho’pi te patītā taṃ, pallaṅkaṃ munino aduṃ.
61.
Satthā bhūmigato tattha, pasīdisvāna āsane;
Tehi dibbannapānehi, nāgarājehi tappito.
62.
Te jalaṭṭhe talaṭṭhe ca, bhujage’sītikoṭiyo;
Saraṇesu ca sīlesu, patiṭṭhāpesi nāyako.
63.
Mahodarassa nāgassa, mātulo maṇiakkhiko;
Kalyāṇiyaṃ nāgarājā, yuddhaṃ kātuṃ tahiṃ gato.
64.
Buddhagāmamhi paṭhame, sutvā saddhammadesanaṃ;
Ṭhito saraṇasīlesu, tatthā’yāci tathāgataṃ.
65.
Mahatī anukampāno, katā nātha tayā ayaṃ;
Tavānāgamane sabbe, mayaṃ bhasmī bhavāmahe.
66.
Anukampā mahī pite, visuṃ hotu mahodaya;
Punarāgamanenettha, vāsabhūmiṃ mamā mama.
67.
Adhivāsayitvā bhagavā, tuṇhibhāve nidhāgamaṃ;
Patiṭṭhāpesi tattheva, rājāyatanacetiyaṃ.
68.
Tañcapi rājāyatanaṃ, pallañcaṅka mahārahaṃ;
Appesi nāgarājūnaṃ, lokanātho namassituṃ.
69.
Paribhogacetiyaṃ mayhaṃ, nāgarājā namassatha;
Taṃ bhavissati votātā, hitāya ca sukhāya ca.
70.
Iccevamādiṃ sugato, nāgānaṃ anusāsanaṃ;
Katvā jetavanaṃ eva, gato lokānukampakoti.
Nāgadīpāgamanaṃ
Kalyāṇāgamanaṃ
71.
Tato so tatiye vasse,
Nāgindo maṇiakkhiko;
Upasaṅkamma sambuddhaṃ,
Satasaṅghaṃ nimantayi.
72.
Bodhito aṭṭhame vasse, vasaṃ jetavane jino;
Nātho pañcahi bhikkhūnaṃ, satehi parivārito.
73.
Dutiye divase bhatta-kāle ārocite jino;
Ramme vesākhamāsamhi, puṇṇamāyaṃ munissaro.
74.
Tattheva pārupitvāna, saṅghāṭiṃ pattamādiya;
Āgā kalyāṇidesaṃ taṃ, maṇiakkhinivesanaṃ.
75.
Kalyāṇi cetiyaṭhāne, kate ratanamaṇḍape;
Mahārahamhi pallaṅke, sahasaṅghenu’pāvisi.
76.
Dibbehi khajjabhojjehi, sagaṇo sagaṇaṃ jinaṃ;
Nāgarājā dhammarājaṃ, santappesi sumānaso.
77.
Tattha dhammaṃ desayitvā, satthā lonukampako;
Uggantvā sumane kūṭe, padaṃ dassesi nāyako.
78.
Tasmiṃ pabbatapādamhi, sahasaṅgho yathāsukhaṃ;
Divā vihāraṃ katvāna, dīghavāpi mupāgami.
79.
Tattha cetiyaṭhānamhi, sasaṅghova nisīdiya;
Samādhiṃ appayī nātho, ṭhānāgāravapattiyā.
80.
Tato vuṭṭhāya ṭhānamhā, ṭhānāṭhānesu kovido;
Mahāmeghavanārāma-ṭhānamāga mahāmuni.
81.
Mahābodhiṭhitaṭhāne, nisīditvā sasāvako;
Samādhiṃ appayī nātho, mahāthūpaṭhite tathā.
82.
Thūpārāmamhi thūpassa, ṭhitaṭhāne tatheva ca;
Samādhito’tha vuṭṭhāya, silācetiyaṭhānago.
83.
Sahāgate devagaṇo, gaṇī samanusāsiya;
Tato jetavanaṃ buddho, buddhasabbatthako agā.
84.
Evaṃ laṅkāya nātho, hitamamitamatī āyatiṃ pekkhamāno;
Tasmiṃ kālamhi laṃkāsurabhujagagaṇādīnamatthañca passaṃ;
Āgā tikkhattumetaṃ ativipuladayo lokadīpo sudīpaṃ;
Dīpo tenāyamāsi sujanabahumano dhammadīpāva bhāsīti.
Kalyāṇāgamanaṃ
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse
Tathāgatābhigamanaṃ nāma
Paṭhamo paricchedo.