Aṭṭhārasama pariccheda
Mahābodhiggahaṇo
1.
Mahābodhiñca theriñca, āṇāpetuṃ mahīpati;
Therena vuttavacanaṃ, saramāno sake ghare.
2.
Antovasse’ka divasaṃ, nisinno therasantike;
Sahā’maccehi mantetvā, bhāgineyyaṃ sayaṃ sakaṃ.
3.
Ariṭṭhanāmakā’maccaṃ, tasmiṃ kamme niyojituṃ;
Mantvā āmantayitvāna, idaṃ vacanamabravi.
4.
Tā sakkhissasi…, dhammāsokassa santikā;
Mahābodhiṃ saṅghamittaṃ, theriṃ ānayituṃ idha.
5.
Sakkhissāmi ahaṃ deva, ānetuṃ taṃ duve tato;
Idhā’gato pabbajituṃ, sace lacchāmi mānada.
6.
Evaṃ hotūti vatvāna, rājā taṃ tattha pesayi;
So therassa ca rañño ca, sāsanaṃ gayha vandiya.
7.
Assayujasukkapakkhe, nikkhanto dutiye’hani;
Sānuyutto jambukole, nāvamāruyha paṭṭane.
8.
Mahodamiṃ karitvāna, therādhiṭṭhānayogato;
Nikkhantadivaseyeva, rammaṃ pupphapuraṃ agā.
9.
Tadā tu anulādevī, pañcakaññāsatehi ca;
Antepurikaitthīnaṃ, saddhiṃ pañcasatehi ca.
10.
Dasasīlaṃ samādāya, kāsāya vasanā suci;
Pabbajjāpekkhi nisekhā, pekkhanti theriyā’gamaṃ.
11.
Nagarasse’kadesamhi, ramme bhikkhunupassaye;
Kārāpite narindena, vāsaṃ kappesi subbatā.
12.
Upāsikāhi tāhe’sa, vutto bhikkhunupassayo;
Upāsikā vihāroti, tena laṃkāya vissuto.
13.
Bhāgineyyo mahā’riṭṭho, dhammāsokassa rājino;
Appetvā rājasandesaṃ, therasandesa’mabravi.
14.
Bhātujayā sahāyassa, rañño te rājakuñjara;
Ākaṅkhamānā pabbajjaṃ, niccaṃ vasati saññatā.
15.
Saṅghamittaṃ bhikkhuniṃ taṃ, pabbājetuṃ visajjaya;
Tāya saddhiṃ mahābodhi-dakkhiṇasākhameva ca.
16.
Theriyā ca tamevatthaṃ, abravi therabhāsitaṃ;
Gantvā pitusamīpaṃ sā, therī theramataṃ bravī.
17.
Āha rājā tuvaṃ amma, apassanto kathaṃ ahaṃ;
Sokaṃ vinodayissāmi, puttanattaviyogajaṃ.
18.
Āha sā me mahārāja, bhātuno vacanaṃ garu;
Pabbājanīyā ca bahū, gantabbaṃ tattha tena me.
19.
‘‘Satthaghātamanārahā, mahābodhimahīruhā;
Kathannu sākhaṃ gaṇissaṃ’’, iti rājā vicintayī.
20.
Amaccassa mahādeva-nāmakassa matena so;
Bhikkhusaṅghaṃ nimantetvā, bhojetvā pucchi bhūpatiṃ.
21.
Bhante laṃkaṃ mahābodhi, pesetabbā nu kho iti;
Thero moggaliputto so, pesetabbāti bhāsiya.
22.
Kataṃ mahāadhiṭṭhāna-pañcakaṃ pañcacakkhunā;
Ābhāsi rañño taṃ sutvā, tussitvā dharaṇīpati.
23.
Sattayojanikaṃ maggaṃ, so mahābodhigāminaṃ;
Sodhāpetvāna sakkaccaṃ, bhūsāpeti anekadhā.
24.
Suvaṇṇaṃ nīharāpesi, kaṭāhakaraṇāya ca;
Vissakammo ca āgantvā, satulādhārarūpavā.
25.
‘‘Kaṭāhaṃ kiṃ pamāṇaṃ nu, karomī’ti apucchitaṃ;
‘‘Ñatvā pamāṇaṃ tvaṃyeva, karohi’’ iti bhāsiya.
26.
Suvaṇṇā gahetvāna, hatthena parimajjiya;
Kaṭāhaṃ taṅkhaṇaṃyeva, nimminitvāna pakkami.
27.
Navahatthaparikkhepaṃ, pañcahatthaṃ gabhīrato;
Tihatthavikkhambhayutaṃ, aṭṭhaṅgulaghanaṃ subhaṃ.
28.
Yuvassa hatthino soṇḍa-pamāṇamukhavaṭṭikaṃ;
Gāhā petvāna taṃ rājā, bālasurasamappakaṃ.
29.
Sattayojanadīghāya, vitthatāyati yojanaṃ;
Senāya caturaṅginyā, mahābhikkhugaṇena ca.
30.
Upagamma mahābodhiṃ, nānālaṅkārabhūsitaṃ;
Nānāratanacittaṃ taṃ, vividhaddhajamāliniṃ.
31.
Nānākusumasaṃkiṇṇaṃ, nānāturiyaghositaṃ;
Senāya parivāretvā, parikkhipiya sāṇiyā.
32.
Mahātherasahassena, pamukhena mahāgaṇe;
Raññaṃ pattābhisekānaṃ, sahassenā’dhikena ca.
33.
Attānaṃ parivāretvā, mahābodhiñca sādhukaṃ;
Olokesi mahābodhiṃ, paggahetvāna añjaliṃ.
34.
Tassā dakkhiṇasākhāya, catuhatthapamāṇakaṃ;
Ṭhānaṃ khandhañca vajjetvā, sākhā antaradhāyisuṃ.
35.
Taṃ pāṭihāriyaṃ disvā, patīto puthavīpati;
‘‘Pūjema’haṃ mahābodhiṃ, rajjenā’hi udīriya.
36.
Abhisiñci mahābodhīṃ, mahārajje mahīpati;
Pupphādīhi mahābodhiṃ, pūjetvāna padakkhiṇaṃ.
37.
Katvā aṭṭhasu ṭhānesu, vanditvāna katañjalī;
Suvaṇṇakhacite pīṭhe, nānāratanamaṇḍite.
38.
Svārohe yāva sāucce, taṃ suvaṇṇakaṭāhakaṃ;
Ṭhapāpetvāna āruyha, gahetuṃ sākhamuttamaṃ.
39.
Ādiyitvāna sovaṇṇa tulikāya manosilaṃ;
Lekhaṃ datvāna sākhāya, saccakriyamakā iti.
40.
‘‘Laṃkādīpaṃ yadi ito, gantabbaṃ urubodhiyā;
Nibbematiko buddhassa, sāsanamhi sace ahaṃ.
41.
Sayaṃyeva mahābodhi-sākhāyaṃ dakkhiṇā subhā;
Chijjitvāna patiṭṭhātu, idha hemakaṭāhake.
42.
Lekhaṭhāne mahābodhi, chijjitvā sayameva sā;
Gandhakaddamapūrassa, kaṭāhasso’pariṭṭhitā.
43.
Mūlalekhāya upari, tiyaṅgulatiyaṅgule;
Dadaṃ manosilā lekhā, parikkhipi narissaro.
44.
Ādiyā thūlamūlāni, khuddakāni’tarāhi tu;
Nikkhamitvā dasa dasa, jālībhūtā niotaruṃ.
45.
Taṃ pāṭihāriyaṃ disvā, rājā’tīva pamodito;
Tatthevā’kāsi ukkuṭṭhiṃ, samantā parisāpi ca.
46.
Bhikkhusaṅgho sādhukāraṃ, tuṭṭhacitto pamodayi;
Celukkhepasahassāni, pavattiṃsu samantato.
47.
Evaṃ satena mūlānaṃ, tattha sā gandhakaddame;
Patiṭṭhāsi mahābodhi, pasādentī mahājanaṃ.
48.
Tassā khandho dasahattho, pañcasākhā manoramā;
Catuhatthā catuhatthā, dasaḍḍhaphalamaṇḍitā.
49.
Sahassantu pasākhānaṃ, sākhānaṃ tāsamāsi ca;
Evaṃ āsi mahābodhi, manoharasiridharā.
50.
Kaṭāhamhi mahābodhi-patiṭṭhitakkhaṇe mahī;
Akampi pāṭihīrāni, ahesuṃ vividhāni ca.
51.
Sayaṃ nādehi tūriyānaṃ, devesu mānusesu ca;
Sādhukāraninādeti, devabrahmagaṇassa ca.
52.
Meghānaṃ migapakkhinaṃ, yakkhādīnaṃ ravehi ca;
Ravehicamahīkampe, ekakolāhalaṃ ahu.
53.
Bodhiyā phalapattehi, chabbaṇṇarasmiyo subhā;
Nikkhamitvā cakkavāḷaṃ, sakalā sobhayiṃsu ca.
54.
Sakaṭāhā mahābodhi, uggantvāna tato nabhaṃ;
Aṭṭhāsi himagabbhamhi, sattāhāni adassanā.
55.
Rājā oruyha pīṭhamhā, taṃ sattāhaṃ tahiṃ vasaṃ;
Niccaṃ mahābodhipūjaṃ, akāsi ca anekadhā.
56.
Atīte tamhi sattāhe, sabbe himavalāvakā;
Pavisiṃsu mahābodhiṃ, sabbākā raṃsiyopi ca.
57.
Suddhenakadisissittha, sākaṭāhe pattiṭṭhitā;
Mahājanassa sabbassa, mahābodhi manoramā.
58.
Pavattamhi mahābodhi, vividhe pāṭihāriye;
Vimhāpayanti janataṃ, pathavītalamoruhi.
59.
Pāṭihirehi’nekehi, tehi so pīṇito puna;
Mahārājā mahābodhiṃ, mahārajjena pūjayi.
60.
Mahābodhiṃ mahārajje-nābhisiñciya pūjayaṃ;
Nānāpūjāhi sattāhaṃ, puna tattheva so vasi.
61.
Assayujasukkapakkhe, pannarasauposathe;
Aggahesi mahābodhiṃ, dvisattāhamaccaye tato.
62.
Assayujakāḷapakkhe, catuddasauposathe;
Rathe subhe ṭhapetvāna, mahābodhiṃ rathesabho.
63.
Pūjento taṃ dinaṃyeva, upanetvā sakaṃ puraṃ;
Alaṅkaritvā bahudhā, kāretvā maṇḍapaṃ subhaṃ.
64.
Kattikasukkapakkhassa, dine pāṭipade tahiṃ;
Mahābodhiṃ mahāsāla-mūle pācinate subhe.
65.
Ṭhapāpetvāna kāresi, pūjā’nekā dine dine;
Gāhato sattarasame, vivase tu navaṅkirā.
66.
Sakiṃ yevaajāyiṃsu, tassā’nekanarādhipo;
Tuṭṭhacitto mahābodhiṃ, puna rajjena pūjayi.
67.
Mahārajje’bhi siñcitvā, mahābodhiṃ mahissaro;
Kāresi ca mahābodhi-pūjā nānappakārakaṃ.
68.
Iti kusumapure saresaraṃsā,
Bahuvidhacārudhajākulāvisālā;
Surucirapavaroru bodhipūjā,
Marunaracittavikāsinī ahosīti.
Sujanappasādasaṃvegatthāya kate mahāvaṃse
Mahābodhiggahaṇo nāma
Aṭṭhārasamo paricchedo.