3. Niddesavāro
4. Tattha saṅkhepato netti kittitā.
Hārasaṅkhepo
1.
Assādādīnavatā, nissaraṇampi ca phalaṃ upāyo ca;
Āṇattī ca bhagavato, yogīnaṃ desanāhāro.
2.
Yaṃ pucchitañca vissajjitañca, suttassa yā ca anugīti;
Suttassa yo pavicayo, hāro vicayoti niddiṭṭho.
3.
Sabbesaṃ hārānaṃ, yā bhūmī yo ca gocaro tesaṃ;
Yuttāyuttaparikkhā, hāro yuttīti niddiṭṭho.
4.
Dhammaṃ deseti jino, tassa ca dhammassa yaṃ padaṭṭhānaṃ;
Iti yāva sabbadhammā, eso hāro padaṭṭhāno.
5.
Vuttamhi ekadhamme, ye dhammā ekalakkhaṇā keci;
Vuttā bhavanti sabbe, so hāro lakkhaṇo nāma.
6.
Neruttamadhippāyo, byañjanamatha desanānidānañca;
Pubbāparānusandhī, eso hāro catubyūho.
7.
Ekamhi padaṭṭhāne, pariyesati sesakaṃ padaṭṭhānaṃ;
Āvaṭṭati paṭipakkhe, āvaṭṭo nāma so hāro.
8.
Dhammañca padaṭṭhānaṃ, bhūmiñca vibhajjate ayaṃ hāro;
Sādhāraṇe asādhāraṇe ca neyyo vibhattīti.
9.
Kusalākusale dhamme, niddiṭṭhe bhāvite pahīne ca;
Parivattati paṭipakkhe, hāro parivattano nāma.
10.
Vevacanāni bahūni tu, sutte vuttāni ekadhammassa;
Yo jānāti suttavidū, vevacano nāma so hāro.
11.
Ekaṃ bhagavā dhammaṃ, paññattīhi vividhāhi deseti;
So ākāro ñeyyo, paññattī nāma hāroti.
12.
Yo ca paṭiccuppādo, indriyakhandhā ca dhātu āyatanā;
Etehi otarati yo, otaraṇo nāma so hāro.
13.
Vissajjitamhi pañhe, gāthāyaṃ pucchitāyamārabbha;
Suddhāsuddhaparikkhā, hāro so sodhano nāma.
14.
Ekattatāya dhammā, yepi ca vemattatāya niddiṭṭhā;
Tena vikappayitabbā, eso hāro adhiṭṭhāno.
15.
Ye dhammā yaṃ dhammaṃ, janayantippaccayā paramparato;
Hetumavakaḍḍhayitvā, eso hāro parikkhāro.
16.
Ye dhammā yaṃ mūlā, ye cekatthā pakāsitā muninā;
Te samaropayitabbā, esa samāropano hāro.
Nayasaṅkhepo
17.
Taṇhañca avijjampi ca, samathena vipassanā yo neti;
Saccehi yojayitvā, ayaṃ nayo nandiyāvaṭṭo.
18.
Yo akusale samūlehi, neti kusale ca kusalamūlehi;
Bhūtaṃ tathaṃ avitathaṃ, tipukkhalaṃ taṃ nayaṃ āhu.
19.
Yo neti vipallāsehi, kilese indriyehi saddhamme;
Etaṃ nayaṃ nayavidū, sīhavikkīḷitaṃ āhu.
20.
Veyyākaraṇesu hi ye, kusalākusalā tahiṃ tahiṃ vuttā;
Manasā volokayate, taṃ khu disālocanaṃ āhu.
21.
Oloketvā disalocanena, ukkhipiya yaṃ samāneti;
Sabbe kusalākusale, ayaṃ nayo aṅkuso nāma.
22.
Soḷasa hārā paṭhamaṃ, disalocanato disā viloketvā;
Saṅkhipiya aṅkusena hi, nayehi tīhi niddise suttaṃ.
Dvādasapada
23.
Akkharaṃ padaṃ byañjanaṃ, nirutti tatheva niddeso;
Ākārachaṭṭhavacanaṃ, ettāva byañjanaṃ sabbaṃ.
24.
Saṅkāsanā pakāsanā, vivaraṇā vibhajanuttānīkammapaññatti;
Etehi chahi padehi, attho kammañca niddiṭṭhaṃ.
25.
Tīṇi ca nayā anūnā, atthassa ca chappadāni gaṇitāni;
Navahi padehi bhagavato, vacanassattho samāyutto.
26.
Atthassa navappadāni, byañjanapariyeṭṭhiyā catubbīsa;
Ubhayaṃ saṅkalayitvā , tettiṃsā ettikā nettīti.
Niddesavāro.