5. Pañcakanipāto
1. Rājadattattheragāthā
315.
‘‘Bhikkhu sivathikaṃ gantvā, addasa itthimujjhitaṃ;
Apaviddhaṃ susānasmiṃ, khajjantiṃ kimihī phuṭaṃ.
316.
‘‘Yañhi eke jigucchanti, mataṃ disvāna pāpakaṃ;
Kāmarāgo pāturahu, andhova savatī ahuṃ.
317.
‘‘Oraṃ odanapākamhā, tamhā ṭhānā apakkamiṃ;
Satimā sampajānohaṃ, ekamantaṃ upāvisiṃ.
318.
‘‘Tato me manasīkāro, yoniso udapajjatha;
Ādīnavo pāturahu, nibbidā samatiṭṭhatha.
319.
‘‘Tato cittaṃ vimucci me, passa dhammasudhammataṃ;
Tisso vijjā anuppattā, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
… Rājadatto thero….
2. Subhūtattheragāthā
320.
‘‘Ayoge yuñjamattānaṃ, puriso kiccamicchako ;
Caraṃ ce nādhigaccheyya, ‘taṃ me dubbhagalakkhaṇaṃ’.
321.
‘‘Abbūḷhaṃ aghagataṃ vijitaṃ, ekañce ossajeyya kalīva siyā;
Sabbānipi ce ossajeyya andhova siyā, samavisamassa adassanato.
322.
‘‘Yañhi kayirā tañhi vade, yaṃ na kayirā na taṃ vade;
Akarontaṃ bhāsamānaṃ, parijānanti paṇḍitā.
323.
‘‘Yathāpi ruciraṃ pupphaṃ, vaṇṇavantaṃ agandhakaṃ;
Evaṃ subhāsitā vācā, aphalā hoti akubbato.
324.
‘‘Yathāpi ruciraṃ pupphaṃ, vaṇṇavantaṃ sugandhakaṃ ;
Evaṃ subhāsitā vācā, saphalā hoti kubbato’’ti .
… Subhūto thero….
3. Girimānandattheragāthā
325.
‘‘Vassati devo yathā sugītaṃ, channā me kuṭikā sukhā nivātā;
Tassaṃ viharāmi vūpasanto, atha ce patthayasī pavassa deva.
326.
‘‘Vassati devo yathā sugītaṃ, channā me kuṭikā sukhā nivātā;
Tassaṃ viharāmi santacitto, atha ce patthayasī pavassa deva.
327.
‘‘Vassati devo…pe… tassaṃ viharāmi vītarāgo…pe….
328.
‘‘Vassati devo…pe… tassaṃ viharāmi vītadoso…pe….
329.
‘‘Vassati devo…pe… tassaṃ viharāmi vītamoho;
Atha ce patthayasī pavassa devā’’ti.
… Girimānando thero….
4. Sumanattheragāthā
330.
‘‘Yaṃ patthayāno dhammesu, upajjhāyo anuggahi;
Amataṃ abhikaṅkhantaṃ, kataṃ kattabbakaṃ mayā.
331.
‘‘Anuppatto sacchikato, sayaṃ dhammo anītiho;
Visuddhiñāṇo nikkaṅkho, byākaromi tavantike.
332.
‘‘Pubbenivāsaṃ jānāmi, dibbacakkhu visodhitaṃ;
Sadattho me anuppatto, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
333.
‘‘Appamattassa me sikkhā, sussutā tava sāsane;
Sabbe me āsavā khīṇā, natthi dāni punabbhavo.
334.
‘‘Anusāsi maṃ ariyavatā, anukampi anuggahi;
Amogho tuyhamovādo, antevāsimhi sikkhito’’ti.
… Sumano thero….
5. Vaḍḍhattheragāthā
335.
‘‘Sādhū hi kira me mātā, patodaṃ upadaṃsayi;
Yassāhaṃ vacanaṃ sutvā, anusiṭṭho janettiyā;
Āraddhavīriyo pahitatto, patto sambodhimuttamaṃ.
336.
‘‘Arahā dakkhiṇeyyomhi, tevijjo amataddaso;
Jetvā namucino senaṃ, viharāmi anāsavo.
337.
‘‘Ajjhattañca bahiddhā ca, ye me vijjiṃsu āsavā;
Sabbe asesā ucchinnā, na ca uppajjare puna.
338.
‘‘Visāradā kho bhaginī, etamatthaṃ abhāsayi;
‘Apihā nūna mayipi, vanatho te na vijjati’.
339.
‘‘Pariyantakataṃ dukkhaṃ, antimoyaṃ samussayo;
Jātimaraṇasaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.
… Vaḍḍho thero….
6. Nadīkassapattheragāthā
340.
‘‘Atthāya vata me buddho, nadiṃ nerañjaraṃ agā;
Yassāhaṃ dhammaṃ sutvāna, micchādiṭṭhiṃ vivajjayiṃ.
341.
‘‘Yajiṃ uccāvace yaññe, aggihuttaṃ juhiṃ ahaṃ;
‘Esā suddhī’ti maññanto, andhabhūto puthujjano.
342.
‘‘Diṭṭhigahanapakkhando , parāmāsena mohito;
Asuddhiṃ maññisaṃ suddhiṃ, andhabhūto aviddasu.
343.
‘‘Micchādiṭṭhi pahīnā me, bhavā sabbe padālitā ;
Juhāmi dakkhiṇeyyaggiṃ, namassāmi tathāgataṃ.
344.
‘‘Mohā sabbe pahīnā me, bhavataṇhā padālitā;
Vikkhīṇo jātisaṃsāro, natthi dāni punabbhavo’’ti.
… Nadīkassapo thero….
7. Gayākassapattheragāthā
345.
‘‘Pāto majjhanhikaṃ sāyaṃ, tikkhattuṃ divasassahaṃ;
Otariṃ udakaṃ sohaṃ, gayāya gayaphagguyā.
346.
‘‘‘Yaṃ mayā pakataṃ pāpaṃ, pubbe aññāsu jātisu;
Taṃ dānīdha pavāhemi’, evaṃdiṭṭhi pure ahuṃ.
347.
‘‘Sutvā subhāsitaṃ vācaṃ, dhammatthasahitaṃ padaṃ;
Tathaṃ yāthāvakaṃ atthaṃ, yoniso paccavekkhisaṃ;
348.
‘‘Ninhātasabbapāpomhi, nimmalo payato suci;
Suddho suddhassa dāyādo, putto buddhassa oraso.
349.
‘‘Ogayhaṭṭhaṅgikaṃ sotaṃ, sabbapāpaṃ pavāhayiṃ;
Tisso vijjā ajjhagamiṃ, kataṃ buddhassa sāsana’’nti.
… Gayākassapo thero….
8. Vakkalittheragāthā
350.
‘‘Vātarogābhinīto tvaṃ, viharaṃ kānane vane;
Paviṭṭhagocare lūkhe, kathaṃ bhikkhu karissasi.
351.
‘‘Pītisukhena vipulena, pharamāno samussayaṃ;
Lūkhampi abhisambhonto, viharissāmi kānane.
352.
‘‘Bhāvento satipaṭṭhāne, indriyāni balāni ca;
Bojjhaṅgāni ca bhāvento, viharissāmi kānane.
353.
‘‘Āraddhavīriye pahitatte, niccaṃ daḷhaparakkame ;
Samagge sahite disvā, viharissāmi kānane.
354.
‘‘Anussaranto sambuddhaṃ, aggaṃ dantaṃ samāhitaṃ;
Atandito rattindivaṃ, viharissāmi kānane’’ti.
… Vakkalitthero….
9. Vijitasenattheragāthā
355.
‘‘Olaggessāmi te citta, āṇidvāreva hatthinaṃ;
Na taṃ pāpe niyojessaṃ, kāmajāla sarīraja .
356.
‘‘Tvaṃ olaggo na gacchasi , dvāravivaraṃ gajova alabhanto;
Na ca cittakali punappunaṃ, pasakka pāparato carissasi.
357.
‘‘Yathā kuñjaraṃ adantaṃ, navaggahamaṅkusaggaho;
Balavā āvatteti akāmaṃ, evaṃ āvattayissaṃ taṃ.
358.
‘‘Yathā varahayadamakusalo, sārathi pavaro dameti ājaññaṃ;
Evaṃ damayissaṃ taṃ, patiṭṭhito pañcasu balesu.
359.
‘‘Satiyā taṃ nibandhissaṃ, payutto te damessāmi ;
Vīriyadhuraniggahito, na yito dūraṃ gamissase cittā’’ti.
… Vijitaseno thero….
10. Yasadattattheragāthā
360.
‘‘Upārambhacitto dummedho, suṇāti jinasāsanaṃ;
Ārakā hoti saddhammā, nabhaso pathavī yathā.
361.
‘‘Upārambhacitto dummedho, suṇāti jinasāsanaṃ;
Parihāyati saddhammā, kāḷapakkheva candimā.
362.
‘‘Upārambhacitto dummedho, suṇāti jinasāsanaṃ;
Parisussati saddhamme, maccho appodake yathā.
363.
‘‘Upārambhacitto dummedho, suṇāti jinasāsanaṃ;
Na virūhati saddhamme, khette bījaṃva pūtikaṃ.
364.
‘‘Yo ca tuṭṭhena cittena, suṇāti jinasāsanaṃ;
Khepetvā āsave sabbe, sacchikatvā akuppataṃ;
Pappuyya paramaṃ santiṃ, parinibbātināsavo’’ti.
… Yasadatto thero….
11. Soṇakuṭikaṇṇattheragāthā
365.
‘‘Upasampadā ca me laddhā, vimutto camhi anāsavo;
So ca me bhagavā diṭṭho, vihāre ca sahāvasiṃ.
366.
‘‘Bahudeva rattiṃ bhagavā, abbhokāsetināmayi;
Vihārakusalo satthā, vihāraṃ pāvisī tadā.
367.
‘‘Santharitvāna saṅghāṭiṃ, seyyaṃ kappesi gotamo;
Sīho selaguhāyaṃva, pahīnabhayabheravo.
368.
‘‘Tato kalyāṇavākkaraṇo, sammāsambuddhasāvako;
Soṇo abhāsi saddhammaṃ, buddhaseṭṭhassa sammukhā.
369.
‘‘Pañcakkhandhe pariññāya, bhāvayitvāna añjasaṃ;
Pappuyya paramaṃ santiṃ, parinibbissatyanāsavo’’ti.
… Soṇo kuṭikaṇṇathero….
12. Kosiyattheragāthā
370.
‘‘Yo ve garūnaṃ vacanaññu dhīro, vase ca tamhi janayetha pemaṃ;
So bhattimā nāma ca hoti paṇḍito, ñatvā ca dhammesu visesi assa.
371.
‘‘Yaṃ āpadā uppatitā uḷārā, nakkhambhayante paṭisaṅkhayantaṃ;
So thāmavā nāma ca hoti paṇḍito, ñatvā ca dhammesu visesi assa.
372.
‘‘Yo ve samuddova ṭhito anejo, gambhīrapañño nipuṇatthadassī;
Asaṃhāriyo nāma ca hoti paṇḍito, ñatvā ca dhammesu visesi assa.
373.
‘‘Bahussuto dhammadharo ca hoti, dhammassa hoti anudhammacārī;
So tādiso nāma ca hoti paṇḍito, ñatvā ca dhammesu visesi assa.
374.
‘‘Atthañca yo jānāti bhāsitassa, atthañca ñatvāna tathā karoti;
Atthantaro nāma sa hoti paṇḍito, ñatvā ca dhammesu visesi assā’’ti.
… Kosiyo thero….
Pañcakanipāto niṭṭhito.
Tatruddānaṃ –
Rājadatto subhūto ca, girimānandasumanā;
Vaḍḍho ca kassapo thero, gayākassapavakkalī.
Vijito yasadatto ca, soṇo kosiyasavhayo;
Saṭṭhi ca pañca gāthāyo, therā ca ettha dvādasāti.